صوراسرافیل: با خانمهای وکیل که به هیات مدیره های کانونهای وکلا راه یافته بودند میزگردی تشکیل دادیم تا برخی مسایل پیرامون حضور زنان در جامعه وکالت را مورد نقد و بررسی قرار دهیم .
اعضای میزگرد به ترتیب حروف الفبا خانمها : هما داوودی ریاست کانون وکلای البرز،خانم خدیجه فهیم عضو اصلی کانون وکلای کردستان و خانم مینا مجدزاده نایب رئیس کانون کرمان و ندا فرامرزیان صاحب امتیاز صور اسرافیل و فعال حقوق زن به عنوان میزبان حضور داشتند .
ضمن تشکر و قدردانی از کانون لرستان به دلیل ایجاد این فضا، گزارش میزگرد تقدیم حضور می شود و امیدواریم این میزگرد آغاز بررسی موضوعاتی باشد که باعث رشد و ارتقای جامعه زنان ایران است.
ندا فرامرزیان:بنام خدا و ضمن تشکر از حضور شما در میزگرد “بررسی چالشهای حضور زنان وکیل در جامعه صنفی وکلا “
با توجه به اینکه تقریبا تعداد خانمها و آقایون وکیل در کشور با هم برابر است ولی تا آنجا که بنده در این سالها متوجه شدم خانمهای وکیل در اتفاقات صنفی جامعه وکالت تاثیر جدی ندارند !البته قطعا در کسب و کارشان حتما چون همکاران مذکر فعالیت جدی دارند لیک حضور و دغدغه صنفی آنچنان که باید بنظر نمود ندارد؟
مینا مجد زاده:باید بگویم ،فعالیت زنان در مراکز تصمیم گیری در تمامی فعالیتهای اجتماعی کمرنگ است. درسالهای اخیرحضور زنان بلحاظ کمی،افزایش چشمگیر داشته اما رشد کمی آنان در سطوح قدرت متناسب پیش نرفته است. علل مختلفی وجوددارد که بنظرم اصلی ترین آن ساختار جامعه سنتی ایران و پیشینه تاریخی است، جامعه مردسالار ایران ریاست زنان را براحتی برنمیتابد. این عامل و عوامل متعدد دیگر باورهای محدودکننده ای را در زنان بوجوداورده است. باورهایی که ضعف و ناتوانی راالقا میکند. البته وکلا از فرهیختگان جامعه هستند و در مسیر رشد و تعالی زودتر افکار مخرب را وامی نهند بهمین دلیل هر روز بیشتر شاهد رشد زنان و دخالت موثرشان در مجامع صنفی هستیم اول باید خودمان را باورکنیم انجا که به این یقین رسیدیم قطعا میتوانیم آنرا به باور دیگران هم برسانیم.
خدیجه فهیم:به نظر می رسد این تفکر به لحاظ حضور کمرنگ خانم ها در ترکیب مدیریت کانونهای وکلا شکل گرفته است که آن هم تا حدودی به مشکلات و محدودیتهای خاص وکلای خانم بر می گردد از طرفی مسئولیت آنها در محیط خانه به عنوان همسر و مادر بیشتر وقتشان را گرفته است و از سوی دیگر عدم اعتماد جامعه سنتی و مرد سالار به توانایی و مهارت زنان وکیل مانع از حضور موثر و پر رنگ آنها شده است اما امروزه با تغییر نگاه جامعه و کاهش محدودیتها و نیز علاقه مندی و اعتماد به نفس خانم های وکیل شاهد حضور روز افزون آنان در ارکان مدیریتی کانونها هستیم که مطمئناً با تکیه بر توان علمی و دقت و قدرت مدیریت خود نقش موثر و جدی تری در اتفاقات صنفی جامعه وکالت بیش از گذشته خواهند داشت.
هما داوودی:نمی توانیم بگوییم خانمها تاثیر جدی ندارند . بلکه معتقدم آنان نیز به نوبه خود در حال تلاش و پیگیری امور صنفی خود هستند و حساسیت لازم را نسبت به مسائل حرفه ای خود دارند اما موضوعی که هست این است که تعداد آنان نسبت به آقایان کمتر است و شاید همین امر سبب این تصور شده است که آنها حساسیت لازم را ندارند یا تاثیر جدی در روند امور ندارند . ما همواره زنان بزرگی را داشته ایم که به نوبه خود منشأ تحولات قابل قبولی در زمینه های مختلف حقوقی بوده اند.
من تا حدود زیادی با فرمایش همه دوستان موافقم دو موضوع باعث می شود تا سوال بعدی را مطرح کنم ۱- به نظر می رسد حتی زنانی که در راس هرم های قدرت در کانونها هستند هم آنچنان تاثیر گذار در تصمیم گیری های کلان نیستند ۲- بعضا خانمهاحتی تلاشی برای تاثیر گذاری هم ندارند ؟ شما نگاه کنید در نشست های تخصصی چند نفر از خود شما با صدای رسا نقد کردید و نظر دادید؟ جز یک نفر؟ و اما سوال بنده این است که آیا زنان بیشتر زینت المجالس کانون های صنفی وکلا هستند؟
هما داوودی:من این طور تصور نمی کنم. شاید در برهه ای از تاریخ هستیم که زنان درحال گذر از جایگاه سنتی و قدیمی خود به یک وضعیت مدرن هستند و جایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان در جامعه و خانواده تغییر کرده است و نقش آنان در عرصه اجتماع پررنگ شده است و بخاطر این مرحله انتقالی است که حضور کافی و برابر با مردان از آنان نمی بینیم اما قبول ندارم که زینت المجالس باشند بلکه معتقدم آنان که به نقش خود در دوره معاصر واقف شده اند ، عموما” زنانی صاحب فکر و صاحب رای و آگاه هستند.
خدیجه فهیم:با این دیدگاه موافق نیستم چون در حال حاضر تقریباً نیمی از جمعیت فعال کانونها را خانم های وکیل تشکیل می دهند که غالباً فرهیختگانی صاحب نظرند و در مسائل مربوط به جامعه وکالت از آگاهی و بینش خاصی برخوردارند و این افراد نه تنها زینت المجالس نیستند بلکه با تلاش مستمر و حضور فعال خود در ارکان مدیریتی و کمیسیونهای مربوط و ارائه راه کارهای سازنده نقش موثری در تصمیم گیریها و تحقق اهداف کانون ایفا می نمایند.
مینا مجد زاده:بطور دقیق این سوال رامتوجه نشدم لذا مناسب میدانم مختصرا نقش وکلا را در بقول شمادر کانونهای صنفی واز منظر وکلا هیات مدیره،کمیسیونهای متعدد که نقش موثری در اداره امور کانونها دارند و نیز اتحادیه سراسری کانونهای وکلا(اسکودا) شرح دهم. هیات مدیره کانون که هر دو سال یکبار و با رای وکلای ان حوزه انتخاب میشوند انتخابی به نهایت دمکراتیک ورقابتی فشرده وتنگاتنگ. میتوانید حدس بزنید منتخب وکلا باید واجد چه امتیازاتی باشد تا جلب اعتماد همکاران را بنماید. دراین عرصه حاصل کار و فعالیت زنان ،این است که میبینید هیچکدام از مازینت نیستیم درعوض کوله باری از تجربه و قلبی آکنده از عشق به عدالت داریم و برای ارتقای حرفه وکالت و حفظ حقوق مردم تلاش میکنیم نمونه هم سرکار خانم داوودی ریاست محترم کانون البرز که برای دور دوم عهده دار این مقام شده اند و درتمامی مسایل مربوط به جامعه وکالت صاحب نظر و فعالند و سایر دوستان حاضر که دغدغه شان استقلال حرفه وکالت وتامین عدالت است و به سادگی به این مقام نرسیده اند. درتشکلهای دیگر از جمله کمیسیونها هم همکاران زن براستی فعال و تاثیرگذار و مدیرند. کاش گزارشی ازکمیسیون معاضدت و یاحقوق بشر و یا نظارت و بازرسی در کرمان تهیه میفرمودید تااطمینان یابید که بانوان وکیل خدمت میکنند آنهم از جان و دل.
ندا فرامرزیان :پس شاید در خصوص این سوال باید به این نتیجه رسید که خانمهای فعال در ضمن تلاشی که پشت سنگر می کنند زحماتشان نمود بیرونی کمتری دارد نمونه هم اینکه از بین تعداد زنان در هیات مدیره ها تنها خانم دکتر داوودی در جمع ها اظهار نظر می کنند که به حق گاها موثر هم هست.من به نوبه خود امیدوارم فعالیت خانمها محسوس تر شود چون این موضوع باعث تشویق زنان جوانتر و تازه کار تر در این صنف یا حتی جوامع کاری دیگر خواهد بود.
و اماموضوع بعدی،اگر واقع بینانه بخواهیم نگاه کنیم بنظر می رسد در بسیاری از جوامع کاری مثلاً اتاقهای بازرگانی و یا کانونهای وکلا متاسفانه خانمها اگر از حمایت آقایان برخوردار نباشند رشد چندانی نمی کنند. نظر شما چیست؟
مینا مجد زاده:پاسخ این سوال هم برمیگردد به علل و عوامل متعدد از جمله میزان حضور کمی در جامعه. مثلا با تاثیر کمرنگ زنان در عرصه های تجاری و اقتصادی بالطبع در اتاقهای بازرگانی نقش مهمی ندارند و حمایت هم نمیشوند. تشکلهایی که با رای اعضا هیات مدیره انتخاب میشود عمده مسله لیاقت وشایستگی است که دربحث زنان خودباوری واعتماد بنفس هم نقش عمده دارد. اینجا آرا تعیین کننده است و برای کسب آن بایداعتماد سازی کرد. همکاران ما در اردبیل برای دو دوره پیاپی دو نفر از زنان را در جمع پنج نفره هیات مدیره برگزیده اند .استانی کوچک باساختاری سنتی.این واقعیتها باافکار کلیشه ای طرد زنان از سوی مردان و غیره در تضاد است. به زعم بنده جامعه وکالت آمادگی پذیرش زنان وکیل را در ساختار مدیریتی خوددارد فقط باید همکاران با فعالیت و حضور خود این اعتماد را جلب نمایند.
هما داوودی:بازهم پاسخ من به این سوال منفی است . علل رشد و زمینه های لازم برای رشد ، موضوعی است که مختص خانم ها نیست . مگر آقایان بی نیاز از حمایت های حرفه ای و خانوادگی و مانند آن هستند ؟ ما همه باید از یکدیگر حمایت کنیم . اتفاقا” در بعضی موارد ممکن است برای خانم ها موضوع عکس این باشد که می فرمایید . من معتقدم زنانی که رشد کرده اند دارای صلاحیت و استعداد لازم برای این امر بوده اند و این چنین نیست که منصب ومقام و کرسی هایی را که آنان احراز می کنند ، مبتنی بر نگاه حمایتی از زنان بوده باشد.
خدیجه فهیم:در اصل قابلیت ها و توانائیها و مهارت افراد است که زمینه رشد آنها را فراهم می نماید خانم ها به لحاظ مدیریتی تفاوتی با مردان ندارند و چه بسا در مواردی هم با توانمندی ، دقت و قدرت مدیریتی به مراتب بیش از آقایان ظاهر شده و رشد کرده اند. هرچند ممکن است در فرهنگ برخی جوامع هنوز تفکراتی در زمینه توانایی بیشتر مردان نسبت به زنان حاکم باشد و تحت تاثیر این تفکر خانم ها در تصدی مناصب مدیریتی با محدودیتهایی هم مواجه شوند اما قطعاً حضور پُررنگ خانم ها در عرصه فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی با اعتماد و اتکاء به توان فکری و علمی و خلاقیت خود و پذیرش اصل شایسته سالاری بدون حمایت آقایان هم به جایگاه واقعی خود دست خواهند یافت.
ندا فرامرزیان :معمولاً این طور گفته می شود که خانمها خیلی در جوامع کاری یکدیگر را حمایت نمی کنند. خوب مصداقهای بارزی مثلا در اتاقهای بازرگانی بوده که از نظر بنده برمی گردد به همان حضور کمی زنان چه اگر دقیق شویم از این اتفاقات بین آقایان به مراتب بیشتر است اما به هر روی، این مساله دایما حتی به زبان طنز بر سر زبانهاست که امیدوارم زنان فرهیخته ای که در اجتماعات کاری حضور دارند بانی برچیده شدن سفره چنین سخنانی شوند.
هما داوودی:بله منهم این را به عنوان یک قاعده و اصل نمی پذیرم . چنین مواردی ممکن است بین آقایان هم باشد.
مینامجد زاده:بنظرم این سوال هم به تفکیک جنسیتی و مسایل خاص زنان مربوط نمیشود. حرفه وکالت شغلی رقابتی است و درحال حاضر باافزایش تعداد وکلا بازار کار وکالت اشباع شده است . عدم اطلاع و ضعف آموزش در زمینه اخلاق حرفه ای و باید و نبایدهای این حرفه بعضا برخوردهای ناگواری را در بین وکلا بوجود میاورد که خاص زنان همکارنیست واما مدتهای مدید است که زنان دریافته اند طرح مشکلات و درد دل بایکدیگر حتی اگر کمک عملی ننماید حداقل رضایت باطنی بهمراه دارد. ومعمولا آقایان گله مندند که زنان برعلیه آنان متحدند و من بارها شاهد دفاع خانمهااز یکدیگر در دادگاها بوده ام اگرهم مواردی وجود داشته جزیی وغیرقابل تعمیم میباشد و درجریان انتخابات در کرمان موردعنایت زنان همکار بودم که اظهار میداشتند باید در هیات مدیره برای دفاع ازحقوق ما زنی حضور داشته باشد فرض سوال رااساسی رد میکنم.
خدیجه فهیم:عدم حمایت از افراد در جوامع کاری موضوعی اختصاصی و ویژه خانم ها نیست، اتفاقاً چون خانم ها درک بهتری از مسائل و مشکلات همدیگر در زمینه ها و ابعاد مختلف کاری و خانوادگی دارند بیشتر مورد حمایت یکدیگر قرار می گیرند بطوریکه حتی بارها شاهد اعتراض آقایان در این خصوص بوده ایم.
ندا فرامرزیان :و اما با اشاره به بافت مردسالار جامعه ایرانی چند درصد از افراد جامعه اعتماد می کنند و پرونده های سنگین را به خانمها می سپارند؟ دلیل این امر چیست؟
مینا مجد زاده:ما وارث تفکرات مردسالارانه در جامعه خود هستیم، این باور که مردان قوی و زنان ضعیف اند. کار مردان در اجتماع و کار زنان درون خانه است. علیرغم توصیه های مکرر سازمان ملل متحد و درک این واقعیت که روند توسعه پایدار جز با شرکت موثر زنان در جامعه امکانپذیر نمیباشد، هنوز هم شاهد نگاه جنسیتی در واگذاری مسولیتهاهستیم.
هر چند در سالهای اخیر زنان در عرصه وکالت خوش درخشیده اند و پایمردی و ظرفیت بالای خود را نشان داده اند و در دفاع ازموکل و پذیرش وکالت در دعاوی مختلف سیاسی،اقتصادی و خانوادگی محدودیتی برای خودقایل نشده اند و امار مراجعه مردم به وکلای زن هم کم نیست، اما تقسیم بندی ترافع را به سنگین و سبک باید از چه منظری دید؟ گاهی دعوای طلاق مهمترین مسله زندکی یکنفراست و گاه اتهام قتل تمام هست ونیست متهم را زیر سوال میبرد و زمانی اختلاس چند میلیاردی بخش جزیی از جرایم متهم است .در همه این موارد شاهد ارجاع امر به همکاران زن واعتماد و اطمینان موکل به ایشان بوده ایم واین روند هم با مسولیت پذیری،صداقت،انصاف و پیکیری همکاران هر روز به جایگاه واقع خود نزدیک تر میشود.
هما داوودی:به دلایل مختلف، نمی توان درصد تعیین کرد. از جمله اینکه کار میدانی نشده و آماری جمع آوری نشده است . به تجربه دیده ام مردم دنبال وکیل قوی و خوب هستند و نگاه جنسیتی در این خصوص ندارند و اگر وکیلی خود را اثبات کرده باشد از اینکه کارهای سنگین را به بسپارند ، دلهره ای ندارند . مهم این است که خانمها در هر شغلی که هستند ، توانایی های خود را اثبات نمایند کما اینکه بین آقایان نیز این طور نیست که موکلین به صرف مرد بودن ، به آنها اعتماد کنند و کارشان را به آنها بسپارند بلکه باید اعتماد به توانایی علمی و عملی آنها پیدا کرده باشند .
با وجود آنچه گفته شد امیدوارم خانم های وکیل، بیش از پیش در حوزه مدیریت کانون ها وارد شوند و با توجه به توانایی های مدیریتی خانمها ، در اعتلاء سطح وکالت و افزایش اعتبار کانون ها ، نقش موثری ایفا نمایند .
خدیجه فهیم:فعلا آمار مشخصی در دست نیست، هرچند ممکن است تحت تاثیر نوع نگاه جامعه به حرفه وکالت و مردانه تلقی نمودن این شغل تا حدودی افراد را در ارجاع پرونده های سنگین به خانم ها دچار تردید نموده باشد اما با توجه به اینکه خانم ها مطمئن ، دقیق و با حساسیت و قاطعیت بیشتری امورات محوله را پیگیری و به سرانجام می رسانند و حتی در دفاع از موکلین خود مصمم تر عمل می کنند لذا توانائیها و نحوه عملکرد خانم های وکیل موجب اعتماد جامعه به این قشر از وکلا شده و مردم امور مهم خود را به افراد توانمند و دلسوز می سپارند و در حال حاضر نگاه جنسیتی مطرح نیست.
ندا فرامرزیان:ممنونم که در این میزگرد حضور پیدا کردید و امیدوارم جامعه زنان شاغل که البته واقعا فرقی نمی کند در چه صنفی خدمت کنند برای رفع مشکلات و ارتقای سطح حضور اجتماعی دایما به هم اندیشی و نقد خود و جامعه پیرامون خود بپردازند و با پذیرفتن کاستی ها و ایرادات باعث رشد و ارتقا جامعه زنان ایران شوند.
