دکتر محسن عبداللهیان
متخصص و مدرس زبان صورت از موسسه پال المن آمریکا
بر اساس آنچه که در شماره های قبل در مورد زبان صورت و نحوه استفاده از آن گفته شد، فرایند بکارگیری و بهرهبرداری از علم تشخیص و تعبیر ریزحالتهای چهره انسان را میتوان بدین مراحل تقسیمبندی کرد: ۱-مرحله مشاهده و تشخیص صحیح حالتهای چهره در سطوح مختلف (درشت، ریز و ظریف)، ۲-تعبیر و تفسیر صحیح براساس مساله جاری و ابهامهای موجود، ۳-برقراری ارتباط منطقی و معقول بین حالتهای بروز داده شده و تفسیر های محتمل مربوطه ۴-ارائه فرضیهها و احتمالات متناسب با موضوع جاری و حالات و تفسیرها. پس از طی این مراحل میتوان فرضیه و احتمالات به دست آمده را به روش مناسب عنوان نمود و با توجه به چهره فرد، مجدداً مراحل فوق را در مورد پاسخ ناخودآگاه او به هر محرکی که توسط شما ایجاد شده به اجرا گذاشت.
اما جزئیات و قوانین و اصول دیگری هم بررسی و کشف شده که علاوه بر حسها و حالتهای چهره، در مراحل مختلف فرایند تشخیص حقیقت و دروغ که در مطالب قبلی ذکر شد، باید به دقت مورد توجه قرار گیرند، این مسائل مخصوصاً در رفع ابهام و تردیدها بسیار مفید و مؤثر خواهند بود:
قوانین نمایش:
اصطلاح قوانین نمایش پاسخ به سوالی است که در شروع آشنایی با این علم در ذهن افراد زیادی شکل می گیرد و آن سوال این است که: با توجه به اینکه فرهنگها و همچنین رفتار افراد در مناطق، شهرها، کشورها و ملل مختلف بسیار متفاوت است، چگونه می توان بروز حسها و حالات مختلف را در چهره و رفتار همه انسانها مشابه دانست و به آن استناد نمود؟
در پاسخ باید گفت آنچه که در ملل و فرهنگهای مختلف متفاوت است ، قوانین نمایش نام دارد. از آن جهت که فرهنگ، اکتسابی است و انسانها در فرهنگ خود میآموزند که به طور خودآگاه و ارادی، برخی اعمال و حرکات و احساسات را نشان و بروز دهند یا به بیان سادهتر نمایش بدهند و یا اینکه از برخی از آنها در شرایط مختلف خودداری نموده و انجام ندهند. اما این کاملاً متفاوت است با بروز حسهایی که در این علم مورد بحث قرار گرفته است، چرا که بروز این حسها کاملاً غیرارادی و ناآگاهانه میباشند. از همین رو است که بروز احساسات و حالتها را در یک ثانیه اول قابل اعتماد دانسته و مورد بررسی قرار میدهیم.
در شماره های بعدی یافته ها و نشانه های دیگری در ارتباط با تشخیص هرچه صحیح تر بروز احساسات و تشخیص دروغ و حقیقت علاوه بر توضیح دیگر احساسات هفت گانه ارایه خواهد شد، در ادامه به توضیح احساس ترس و نمونه ای عملی از بررسی یکی از پرونده های قتل در پلیس آگاهی را می توانید مطالعه نمایید.
ترس
علاوه بر اینکه احساس ترس، تأثیر زیادی بر بدن و ضربان قلب و فشار خون میگذارد، در هنگام بروز ترس شدید، ماهیچهها و اعضای نسبتاً زیادی در چهره انسان تحت تأثیر قرار میگیرند که همین امر باعث به وجود آمدن برخی مشکلات برای تشخیص حالتهای چهره فردی که ترسیده است میشود. بروز ترس شدید در چهره، باعث میشود، آنقدر اعضای مختلف چهره متأثر از این حالت شوند که حالت های دیگر مخدوش شده و کمتر نمایان شوند و به دلیل اضطراب ناشی از ترس شدید، اغلب افسران پلیس و حتی عامّه افراد به افرادی که ترسیده و هراسانند، شک میکنند و همین باعث میشود فردی که ترسیده مورد بررسی بیشتر و بدبینانهتر قرار بگیرد. در صورتی که بروز احساس ترس در خیلی اوقات میتواند نشانه بیگناهی باشد؛ اما با اضطراب و استرس ناشی از دروغگویی و پنهانکاری اشتباه گرفته میشود.
در یکی از پروندههایی که افرادی با اسلحه گرم اقدام به سرقت و قتل نموده بودند و این سرقت مسلحانه در محلی خارج از شهر مشهد انجام شده بود، وقتی پلیس برای بررسیهای بیشتر، به صحنه جرم -که باغی بزرگ بود- مراجعه نمود، در هنگام مواجهه با صاحب باغ، ترس شدیدی که در چهره او دیده میشد به کلّی حالت چهرهاش را غیرطبیعی نشان میداد و همین امر باعث سوءظنّ شدید من و نیروهای پلیس به آن فرد گشت، زیرا او فقط یکی از مالکین بود و احتمال همدستی با سارقین یا صدور دستور انجام آن عمل به وسیله او غیرممکن نبود.
در پی بررسیهای بعدی مشخص شد که آن فرد به دلیل اینکه نزدیکتر به ماجرا بوده و بیشتر وقت خود را در محل وقوع جرم میگذرانده، با دیدن نیروهای پلیس هراسان شده بود، زیرا تصور کرده بود شاید دوباره اتفاق دیگری رخ داده یا امکان دارد رخ دهد که نیروهای پلیس به آن مکان آمدهاند، با توضیح پلیس مبنی بر مراجعه جهت بررسیهای بیشتر، نشانه های ترس کاملاً از چهره وی محو شد و مشخص شد که او کاملاً مبرّا از هر خطا و خلافی است.
در هنگام بروز ترس پلک های بالا به شدت بالا رفته و دهان با کشیدگی لب پایین به صورت افقی باز می شود.
