فروش اقساطی (نسیه) جهت تامین سرمایه درگردش واحدهای تولیدی

سید محمد زمان دریاباری – وکیل دادگستری

فروش اقساطی (نسیه) جهت تامین سرمایه درگردش واحدهای تولیدی الف)فروش اقساطی مواد اولیه لوازم یدکی و ابراز کار : منظور از مواد اولیه هر نوع مواد خام ، نیمه ساخته ساخته شده واسطه ای و مواد بسته بندی است که در تولید یک محصول معین به کار می رود. قطعات و وسایلی که برای جایگزینی بخشی از ماشین آلات تولید به کار می رود لوازم یدکی و ادوات و وسایلی که بشر با دست غیر مجهز قابل حمل بوده و وسیله کمکی است ابزار کار نامیده می شود. مدت معمولاً یک ساله و از کوتاه مدت استفاده می شود . نکته های کاربردی: نکته (۱) به استناد ماده ۳ دستورالعمل اجرایی خرید اینگونه وسایل فقط با تقاضای کتبی متقاضی که مشتمل بر نوع ،مقدار ، مشخصات ، قیمت،نام فروشنده و موعد تحویل و غیره است و پس از ارزیابی مثبت بانک از لحاظ فنی ، مالی و اقتصادی صورت می پذیرد. نکته (۲) کالای مورد معامله باید آماده تحویل باشد. معمولاً اموال موضوع قرارداد به موجب ، شرط ضمن عقد در وثیقه بانک قرار می گیرد.

فروش اقساطی (نسیه) جهت تامین سرمایه درگردش واحدهای تولیدی

الف)فروش اقساطی مواد اولیه لوازم یدکی و ابراز کار : منظور از مواد اولیه هر نوع مواد خام ، نیمه ساخته  ساخته شده واسطه ای و مواد بسته بندی است که در تولید یک محصول معین به کار می رود.

قطعات و وسایلی که برای جایگزینی بخشی از ماشین آلات تولید به کار می رود لوازم یدکی و ادوات و وسایلی که بشر با دست غیر مجهز قابل حمل بوده و وسیله کمکی است ابزار کار نامیده می شود.

مدت معمولاً یک ساله و از کوتاه مدت استفاده می شود .

نکته های کاربردی:

نکته (۱)

به استناد ماده ۳ دستورالعمل اجرایی خرید اینگونه وسایل فقط با تقاضای کتبی متقاضی که مشتمل بر نوع ،مقدار ، مشخصات ، قیمت،نام فروشنده و موعد تحویل و غیره است و پس از ارزیابی مثبت بانک از لحاظ فنی ، مالی و اقتصادی صورت می پذیرد.

نکته (۲)  کالای مورد معامله باید  آماده تحویل باشد. معمولاً اموال موضوع قرارداد به موجب ، شرط ضمن عقد در وثیقه بانک قرار می گیرد.

نکته (۳) کالای مورد بحث متناسب با حجم یک دوره تولید و یا حداکثر معادل مصرف یک سال مشتری باشد. بنابراین مدت زمان تسهیلات فروش اقساطی نباید از عمر مفید کالا بیشتر شود.

نکته (۴) کالای مورد نظر از منابع معتبر و مجاز خریداری شده و کمیت و کیفیت آن در فاکتور درج شده باشد .

نکته (۵)  معمولاً در تسهیلات فروش اقساطی هزینه بسته بندی ، بارگیری ، حمل و نقل و بیمه به عهده مشتری است.

نکته (۶)  خریدهای خارجی از طریق گشایش انواع اعتبارات اسنادی صورت می پذیرد.

فروش اقساطی وسایل تولید، ماشین آلات و تاسیسات

به استناد ماده ۵۱ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا، طول عمر مفید (استفاده مطلوب بدون استهلاک)

ماشین آلات و تاسیسات طبق جدول تنظیمی  توسط بانک مرکزی باید  بیش از یک سال باشد. بدیهی است مبداء محاسبه طول عمر مفید تاریخ شروع بهره برداری به تشخیص بانک خواهد بود.

بانکها می توانند، وسایل تولید، ماشین آلات و تاسیسات را بمنظور ایجاد تسهیلات لازم جهت گسترش امور صنعت و معدن، کشاورزی و منحصراً بنا بدرخواست کتبی متقاضیان و تعهد آنها، مبنی برخرید، مصرف و یا استفاده مستقیم اینگونه اموال، خریداری و بصورت اقساطی به متقاضی بفروش برسانند.

قیمت فروش اقساطی اموال فوق  با توجه به قیمت تمام شده و سود بانک تعیین خواهد شد.

فروش اقساطی مسکن

ج-  تسهیلات خرید مسکن

معمولاً بانک ها بر اساس مجوز به دست آورده از بانک مرکزی می توانند واحدهای مسکونی ارزان قیمت احداث کرده و به طور اقساطی به فروش برساند.

به استناد ماده ۵۶ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا،  بانکها قیمت واگذاری واحدهای مسکونی را با توجه به قیمت تمام شده هزینه های مربوط و همچنین سود مناسب برای بانک تعیین میکنند.

اخذ پیش پرداخت به صورت نقدی از سوی بانک الزامی است.

وصول قیمت فروش اقساطی توسط بانک ها به اقساط مساوی و در سررسید معین صورت می گیرد. بانک ها مکلف هستند به منظور اخذ تامین کافی شش دانگ واحد مسکونی را در این مورد به وثیقه بگیرند و در این مورد در رهن بانک قرار می گیرد.

در این مورد از ملک بازبینی شده و کارشناس این ملک را ارزیابی می کند و سپس تسهیلات را می دهند.

با توجه به موارد فوق فروش اقساطی تنوع زیادی دارد و بر همین اساس با توجه به مدت قرارداد تسهیلات فروش اقساطی پرداخت می شود. در این تسهیلات بلافاصله مالکیت کالا به تسهیلات گیرنده منتقل می شود مال موضوع انتقال مورد وثیقه قرار می گیرد.در این قرارداد اگر موضوع فروش اقساطی کالا باشد باید فاکتور و کمّیت  وکیفیتش  مشخص باشد.

همچنین در این قرارداد موضوع مورد معامله باید بیمه شده و صاحب مال باید خسارت وارده را جبران کند.

تامین هزینه های عوارض بندری،گمرکی و… نیز بر عهده تسهیلات گیرنده است.

نکته دیگر در رابطه با فروش اقساطی  مدت تسهیلات و  بازپس دهی سود است. مدت تسهیلات معمولا” ۵ تن ۷ سال است و در رابطه با استرداد سود باید در زمانهای مقرر پرداخت شود.

در مورد کالا یا ساختمان این تسهیلات نباید از عمر مفید کالا یا بنا بیشتر باشد(بطور مثال به یک ساختمان ۵۰ ساله یا یک ماشین قدیمی تسهیلات تعلق نمی گیرد

مطابق ماده ۳۳۸ قانون مدنی، بیع عبارت از تملیک عین به عوض معلوم و همچنین ماده ۳۴۱ قانون مدنی و مستنبط از آن هر گونه از اقسام بیع اعم از نقدی، نسیه ،سلم یا سلف، بدون آنکه قبض ثمن و مبیع در مجلس عقد لازم باشد صحیح است.

تسهیلات فروش اقساطی اعطایی بانک ها ، در واقع برگرفته از بیع نسیه است که در ماده ۴۷ آیین نامه عملیات بانکی بدون ربا و نیز ماده را دستور العمل اجرایی فروش اقساطی این چنین تعریف شده است.  فروش اقساطی عبارت است از « واگذاری عین به بهای معلوم به غیر به تقدیری که تمام یا قسمتی از بهای مذکور به اقساط مساوی یا غیر مساوی در سر رسید یا سررسیدهای مساوی دریافت گردد.»